غذای شبهه ناک ، غذای چرب و شیرین و آیت الله آقاسید جمال الدین گلپایگانی

اثر وضعی غذا در حالات معنوی

آقا سیدجمال‍الدین علی‍رغم تحمل همه سختی‍ها و با وجود ذوق و شوق زائدالوصفی که برای رسیدن به نجف داشت، ولی بعد از ورود به این شهر می‍بیند که آن حال و هوای معنوی اصفهان را از دست داده، حال دعا و عبادت ندارد، لذا خیلی ناراحت و پریشان می‍شود‌. در حرم حضرت امیرالمومنین7 استغاثه بسیار می‍کند که ما با چه امیدی خدمت شما رسیدیم، ولی همه چیز را از دست داده‍ایم. از حضرت استعانت طلبید‌. بعد از زیارت، در ایوان طلا، سیدی را می‍بیند که استخاره می‌گیرد‌. ایشان پیش آن سید می‌رود و درخواست استخاره می‌کند، سید نگاهی به او می‌اندازد و می‌گوید: سید اینجا اصفهان نیست، در عراق گوشت‍ها آبکشی نمی‍شود و نجس است، گوشت‍ها را آب بکش‌. این شخصیت بزرگوار مرحوم سید مرتضی کشمیری بود.

در آن زمان در عراق گوشت خیلی ارزان و فراوان بود‌. ولی آب چون از چاه و به سختی تهیه می‌شد در نتیجه، آبکشی لازم که باید هنگام ذبح انجام شود، صورت نمی‌پذیرفت، لذا گوشت‍ها هنگام طبخ باید تطهیر می‌شد‌. ولی چون آقا سیدجمال از این موضوع بی‍اطلاع بود، به روال اصفهان عمل می‌کرد و اثر وضعی گوشت تطهیر نشده، در عبادات ایشان اثر گذاشته بود‌. آقا سیدجمال به دستور آقا سید مرتضی کشمیری عمل نمود، مجدداً حال و هوای معنوی را بدست آورد‌. باب آشنایی آقا سیدجمال با آقا سید مرتضی کشمیری از همین تقاضای استخاره آغاز شد و بعد از آن ایشان به خدمت مرحوم کشمیری می‌رسید و شاگردی ایشان را می‌نمود، ولی مرحوم کشمیری پس از حدود سه‌سال رحلت ‌نمود.[1]‌ آقا سیدجمال نسبت به خورد و خوراک هیچ‍گونه جنبه لذت استقلالی قائل نبود‌. خوراکی می‌خواست که بدنش را حفظ کند و دنبال خوراک‍های لذیذ نمی‌رفت‌. مقید بود که خوراک و مواد اولیه طبیعی باشد‌. دنبال سرخ‌کردنی و پختنی نمی‌رفت‌. خود ایشان نقل می‌کرد که در همان اوائل سال‍های ورود به نجف اشرف، در زمان حیات مرحوم سید مرتضی کشمیری، یکی دو نفر از این آقازاده‍های تهران که برای تحصیل به نجف آمده بودند، وضعشان خوب بود‌. اینها از ما خواهش کردند که ماه رمضان مهمان ما باشید‌. ما افطار آماده می‌کنیم، به همان مدرسه اراکی‌ها که شما ساکن هستید می‌آوریم و شما افطار مهمان ما باشید‌. با خود گفتم تشویقاً با اینها موافقت کنم‌. شب اول ماه رمضان دیدم یک مجمعه[2] آوردند و شامی‌کباب و تر‌حلوا و به قول خودشان فرنی و آبگوشتی بود‌. ما غذا را خوردیم‌. آن شب دلمان می‌خواست کنار هم بنشینیم، شوخی کنیم و بخندیم‌. دیگر حالت عبادت و درس نبود بعد هم خوابمان گرفت و شب را خوابیدیم‌. آن شب هیچ حال عبادت نداشتم‌. حالت تهجد وجود نداشت‌. فردا شب هم غذا آوردند. احساس کردم آن روحانیت و حال عبادت گرفته شده است‌. ناراحت به حرم امیرالمؤمنین7 رفتم سر به حرم گذاشتم و گریه کردم بعد مکاشفه شد که این غذا را نخور‌. یک نوشته‍ای به آن آقا دادم و گفتم ما را معذور بدار‌. ما غذا لازم نداریم و نمی‌خواهیم‌. آن وقت رفتم دنبال همان سماور حلبی و نان و فجیل که همان تربچه بود‌. مجدد حال عبادت و تهجد و دعا بازگشت‌.[3]

آنچه مسلم است اینکه توجه و دقت به کیفیت و کمیت غذا و گفتار از عوامل بسیار مهم برای سالک الی الله است به قول مرحوم آیت‍الله کوهستانی که می‍فرماید: اثر غذا در آدم بسیار زیاد است. غذا اگر طیب و طاهر نباشد بر افکار انسان‍ها اثر می‍گذارد و فکرهای شیطانی ناشی از تأثیر آن غذای ناپاک است. من خودم گاهی که می‍نشینم اگر فکرهایی به ذهنم بیاید، بلافاصله می‍اندیشم که امروز چه چیزی خورده‍ام، در مقطعی احساس کردم در تخیل و اندیشه‍ام چیزهایی راه یافته، در جست و جوی ریشه آن برآمدم و متوجه شدم که در یک وعده غذا دقت و ممارست همیشگی را انجام نداده‍ام. یا اینکه می‍فرمود یک وقتی منزل کسی رفته بودم، برایم چای آوردند و دیدم که چای داد می‍زند مرا نخور من حرامم و یا حتی یکبار برای این‍که از فضیلت ماه رجب باز مانده بودند به جستجوی علت آن تا آسیاب می‍روند و متوجه می‍شوند اشکال از آردهای آسیابان است. آیت‍الله کوهستانی می‍فرمودند: «من حرف‌های بیهوده را کمتر از غذای حرام نمی‍دانم و ایشان در دوران طلبگی با هم‌هجره عهد می‍کنند جز حرف‍های واجب و مستحب حرفی دیگر نزنند.»[4]

 در مسأله کمیت چه در غذا و چه در گفتار اثرات زیادی مترتب است، ممکن است غذا و یا گفتار حلال باشد، ولی کثرت در خوردن و پرگویی انسان را از حرکت عقب بیندازد. در مقابل، دو عامل صوم و صمت زمینه بسیار مناسبی برای پذیرش خیرات و برکات معنوی است.

*نکته1: اگر کسی که حال خوشی از عبادت و دعا دارد، به یکباره همه حالات خود را از دست بدهد، چه باید بکند؟ کسی که حال عبادت و معنویت دارد باید همیشه مراقب و نگران از دست‍دادن این حالت باشد، لذا اگر به ناگاه کسالت و بی‍حالی بر او عارض شد باید به دنبال علت آن بگردد که آیا فرضاً در او عجب و غرور ایجاد شده؟ آیا مرتکب خلاف شرعی شده است؟آیا. . . ودر این کنکاش یکی از امور اصلی که باید بر آن دقت نماید، جستجو از کمیت و کیفیت غذا و گفتار است.

*نکته2: اگر انسان علی‌رغم تمام دقت و مواظبت در اجتناب از غذای شبهه‍ناک باز هم ناخواسته به آن مبتلا شود، آیا اثر وضعی آن غذا انسان را از رشد معنوی باز می‌دارد؟ اگر کسی توجه متعارف و مواظبت (تقوی) را بر سلامت غذایی داشته باشد، ولی آن غذا در اصل حرام باشد و شخص متوجه نشود، اثر وضعی آن غذا این‍گونه نیست که انسان با این امر غیر اختیاری، از مقام معنوی باز بماند حتی اگر فرضاً شخصی آبی را از یک‌نفر بگیرد و با نام الهی و به یاد امام حسین7 بنوشد ولی آن آب، در واقع آب نبوده و مشروب باشد، و این شخص هم اصلاً چنین احتمالی نمی‍داده، این شخص چه وضعی پیدا می‍کند؟ درست است که مشروب، نجس و اثر وضعی آن مستی است، ولی نوشیدن آب با نام الهی، حسنه است و حسنه باعث ترقی معنوی است و شخص را عقب نمی‍برد، اگر چه نجس خورده باشد. منتها اگر کسی در زندگی مواظبت و تقواهای لازم را معمول دارد، خداوند در بزنگاه‍های زندگی او را نجات می‌دهد که ﴿من یتق الله یجعل له مخرجا[5]لذا وسواس نامعقول در این امر صحیح به‍نظر نمی‍رسد. اگر همان مواظبت معقول صورت بگیرد خداوند فرقان و قوه تشخیص بالاتری را عنایت می‌فرماید تا مبتلا نشود، مانند آیت‍الله کوهستانی که چایی به او می‍گوید من حرامم. مشکل اصلی افراد در این است که در مواظبت و تقوای متعارف و اختیاری، کم‍توجهی صورت می‍گیرد، لذا به ابتلاهای دیگر مبتلا می‍شوند.

نکته 3: اگر شخص مبتلا به بی‍حالی بعد از همه دقت‍ها واستغفارهای لازم، عامل مشخصی را نیافت، چه باید بکند؟ در عین حال که باید ناراحت و نگران باشد، باید توسل و تضرع داشته باشد، ولی صبر به معنی مقاومت، در حالت قبض و کسالت از مهم‍ترین ابعاد صبر است که از عبادت نکاهد و دچار بلیه ناامیدی و سقوط نشود. مثلااگر اهل نمازهای شب خوبی است، ولی بی‍دلیل به یکباره حال و هوای او گرفته می‍شود و خواب می‍ماند باید بداند این امتحان الهی است، باید مقاومت نماید و مستمرا نماز شب بی‍حال وحتی قضا شده را بخواند تا حال بهتر از سابق برایش ایجاد شود، باید فرضا نماز اول وقت و جماعت را در حال بی‍حالی ترک نکند.

نکته 4: آیا در مواردی که احتمال داده می‌شود غذای خانواده یا فامیل شبهه‍ناک یا حرام است و یا نمی‍داند چگونه است، چه باید کرد؟ در مواردی که در اعراض از غذا عوارضی وجود ندارد تا می‍شود باید از چنین مواردی اجتناب کند، ولی اگر محذور ایجاد می‍کند مانند ناراحتی با خانواده، اسراف و. . . باید از غذا استفاده نماید، ولی پول غذا و یا خمس آن را احتیاطاً بدهد تا رفع کدورت احتمالی شود.

در این مورد فوق برای آقا سیدجمال مشکل حرام و. . . غذا نبوده بلکه غذای چرب و شیرین او را از عبادت شبانه باز می‍داشته، لذا نگران و حساس شده علت را پیدا می‍کند و از پذیرش چنین غذایی سرباز می‍زند.


[1]. نقل از مرحوم آیت­الله سید احمد گلپایگانی.

[2]. سینی مانندی که غذا داخل آن می‌گذارند.

 

/ 5 نظر / 28 بازدید
جواد توکلی

سلام دوست عزیز اگه خواستی یه خستگی در کنی بیا چتروم شارپ چت ضرر نمی کنی http://www.pcsharp.ir/chat

س - م

سلام چرا شهید مطهری از ازدواج موقت و ازدواج مجدد طرفداری کرده است؟ آیا ازدواج موقت و مجدد مشکلات جامعه امروز را حل می کند؟ مطالب جمال السالکین چه ربطی به آثار شهید مطهری دارد/

س - م

ممنون- شهید مطهری در زمان شاه جرات می کرد راجع به ازدواج موقت در مجله سکسی زن روز مطلب بنویسد وشجاعانه از نظر خود دفاع کند ولی الان صدا وسیما در جمهوری اسلامی جرات ندارد حتی این بحث را مطرح نماید

ز.ص.منش

بسم الله سلام علیکم وبلاگ بینش مطهرمثل متن وحتی حاشیه "پاورقی"جمال السالکین پربار ومفیدبود. جزاکم الله خیرا ز.ص.منش

م

تشکر خدا خیرتان هد